tot herstel en verhoging van haar zeer eigen stadsschoon

Stichting Veere

Tot herstel en verhoging van haar eigen stadsschoon

De hoogstam boomgaard van en voor Veere

Hoogstam boomgaard wint Kern met Pit trofee 2025

Ons bewonersinitiatief ‘de hoogstamboomgaard van en voor Veere’ heeft de Kern met Pit Trofee van de provincie Zeeland gewonnen. Hieronder vindt u de presentatie die wij voor de Kern met Pit-verkiezing op 17 januari 2026 hebben gegeven.

Wij gaan nu door voor de landelijke finale in mei. Daar maken we kans op de ‘Gouden Pit’ voor het beste Kern met Pit buurtinitiatief van Nederland.

Boomgaard

De hoogstam boomgaard, aangelegd in 1913, is onderdeel van het beschermd stadsgezicht. Het is een voorbeeld van een commerciële boomgaard zoals beschreven in één van de Zeeuwse Ankers over fruitteelt. De hoogstam boomgaard is te bewonderen vanaf het Singeltje in Veere.

Met behulp van professionele inzet, op het gebied van fruitbomen, schapenbeweiding, maaibeleid en bijen, is het doel de hoogstam boomgaard in Veere door vrijwilligers te laten beheren en toegankelijk te maken voor bezoekers.

Kern met Pit

De gemeente Veere is eigenaar van de boomgaard. In 1982 is het beheer bij de Stichting Veere komen te liggen. Met enthousiaste mensen hebben wij een werkgroep gevormd die weer leven in de boomgaard wil. In de werkgroep zit onder andere een bestuurslid van de Stichting en leden vanuit de werkgroep Groen van de Stadsraad Veere. Onze werkgroep telt op dit moment 6 leden. Dit jaar doen we mee aan Kern met Pit. Hieronder vindt u onze eerste presentatie.

Uw reactie

Op deze pagina van de website willen we iedereen die interesse heeft op de hoogte houden van onze bezigheden en de mogelijkheid geven om te reageren en interesse te tonen. Dat kan door middel van onderstaand contactformulier. Ook kunt u zich aanmelden voor een pushbericht als er iets verandert op deze pagina over de Hoogstam Boomgaard Veere, of op een andere pagina.

Korte geschiedenis van de hoogstam boomgaard in Veere

Eind 1912 vroeg de Middelburgse fruit- en boomkweker Cornelis Jan Stomps het gemeentebestuur van Veere vergunning de wal aan het Singeltje te mogen afgraven en met de vrijgekomen grond de vest te dempen voor de aanleg van een boomgaard. Zodra dit nieuws bekend werd, klom de Veerse kunstcriticus Albert Plasschaert meteen in de pen. In ‘Het Vaderland’ beschreef hij de grote waarde van de wallen voor de vele kunstenaars die naar Veere kwamen om Veere vanaf de omwalling vast te leggen. Echter het economische belang woog zwaarder dan de schoonheid van het stadje. Op 19 maart 1913 kreeg Stomps het terrein tegen betaling van een jaarlijkse erfpachtcanon van fl.120, – voor honderd jaar in erfpacht. De wal werd geslecht, de vest gedempt en de boomgaard aangelegd. Op 1 maart 1915 werd Stomps failliet verklaard. De erfpacht over de boomgaard is in de loop der tijd in verschillende handen overgegaan.

In 1961 kocht baron Walther Johannes Franz von Bernuth de boomgaard. Von Bernuth woonde in het huis Stil Water aan het Singeltje. Hij kocht de boomgaard omdat hij graag wilde dat die behouden bleef. Zijn kinderen en kleinkinderen konden tijdens hun vakantie in het huis op de boomgaard verblijven. Het duurde niet lang of de woning werd door de gemeente onbewoonbaar verklaard. Het onbewoonbare huis verhuurde de baron daarna aan de ouders van Jan Mosman, die toen net in Veere waren komen wonen. Ze begonnen erin het atelier De Schapekop.

Toen het huis als winkel te klein werd, verhuisden ze naar de Kerkstraat en mocht de pas door Leonard den Beer Poortugael opgerichte jeugdsoos er gebruik van maken. Na het overlijden van de baron verkocht zijn weduwe de erfpacht op de boomgaard, met uitzondering van de woning en de schuur, op 26 april 1982 voor fl. 25.000, – (€ 11.344.50) aan de Stichting Veere. De bedoeling van deze aankoop door Stichting Veere is het veilig stellen van een aan de rand van de stad gelegen stuk grond. De boomgaard verkeerde bij aankoop in slechte staat. In de jaren 1985 tot 1988 gaf Stichting Veere fl. 28.153 uit aan het herstel van de boomgaard.

Het huis en de schuur werden in 1990 gekocht door Willem Koster, een gepensioneerd leraar uit Middelburg, die voorzitter was van een schapenvereniging. Hoewel er op de vroegere wallen niet meer mocht worden gebouwd, kreeg hij toch vergunning de oude bebouwing te mogen vervangen door een nieuwe woning met ernaast een grote schapenschuur. Sinds die tijd lopen er schapen in de boomgaard. In januari 2013 werd de erfpacht omgezet in reguliere pacht.

De Stichting Veere heeft een pachtovereenkomst met de Maatschap de Goudsbloem die haar schapen in de boomgaard laat weiden. Door een worminfectie die in de grond zit en waarvan de schapen ziek werden en dood kunnen gaan moest er minstens een jaar gewacht worden voordat de schapen weer terug konden komen.

In 2024 heeft Stichting ingeschreven voor Kern met Pit met het project: “De hoogstamboomgaard van en voor Veere”. Wij hebben in 2025 veel bereikt. Ingaande 1 maart 2025 heeft Stichting Veere met een looptijd van 3 jaar een nieuw contract afgesloten met Maatschap de Goudsbloem. De belangrijkste wijziging in het contract is dat de vruchtopbrengst voor Stichting Veere is en niet meer voor de pachter. Voor donateurs hebben wij een bloesemtocht en pluk- en raapdagen georganiseerd. Geraapte appels en peren hebben wij bij Schellach laten persen. Dit leverde 80 drie liter pakken appel/perensap op.

Het hoogtepunt was op 13 december 2025. Met dank aan subsidies van het Coöperatiefonds Rabobank Zeeuwse Delta, Stichting Landschapsbeheer Zeeland en Klimaatfonds Zeeland en de inzet van veel donateurs en vrijwilligers konden wij 35 nieuwe hoogstamfruitbomen planten.  

(Met dank aan Jan Midavaine )